गरिबांचे फायबरग्लास म्हणजे काय? एका माजी सैनिकाचा प्रामाणिक दृष्टिकोन
वाक्यांश “गरिबांचे फायबरग्लास"हे" फोरम आणि यूट्यूब कमेंट्समध्ये एखाद्या गुप्त हॅकसारखे सर्रास वापरले जाते. पण तसे नाही. याचा सामान्यतः अर्थ असा होतो की कोणीतरी ड्रायवॉल मडमध्ये कापडाचे तुकडे मिसळत आहे, किंवा बेडशीटवर लॅटेक्स पेंट लावत आहे, किंवा काही गोष्टी वगळत आहे.फायबरग्लास मॅटपूर्णपणे आणि परिणामाला संमिश्र म्हणणे.
मी हे १९८९ पासून करत आलो आहे. यापैकी कोणताही सोपा मार्ग टिकत नाही.
आणि बघा—लोक असा प्रयत्न का करतात हे मला समजतं. एक गॅलन पॉलिस्टर रेझिन, त्यात कॅटॅलिस्ट आणि अजून...कापलेल्या धाग्यांची चटईशिवाय ब्रश, हातमोजे आणि ऍसिटोन—हे सगळं सुरू करण्यापूर्वीच साधारण साठ डॉलर्स होतात. बाहेरच्या वापरासाठीच्या रंगाचा एक डबा आणि एक जुनी चादर याला तर जवळजवळ काहीच खर्च येत नाही. हिशोब अगदी स्पष्ट दिसतो.
पण गणित चुकले आहे.
पेंट आणि फॅब्रिक आवृत्ती
ही आहे पारंपरिक पद्धत. तुम्ही जे काही बनवत आहात त्यावर सुती कॅनव्हास किंवा चादर ताणून लावा. त्यावर बाहेरच्या वापरासाठीचे लेटेक्स पेंट लावा. ते सुकू द्या. ही प्रक्रिया पाच-सहा वेळा पुन्हा करा. शेवटी तुम्हाला एक कडक, बऱ्यापैकी जलरोधक आवरण मिळेल.
मी १९९४ मध्ये एका कॅनूवर ते वापरून पाहिले. एका हंगामासाठी ते ठीकठाक दिसले. मग अतिनील किरणांमुळे रंगाला तडे गेले, कापड सोलवटले आणि पाणी आत शिरले. पुढच्या उन्हाळ्यापर्यंत कॅनूचा तळ काही ठिकाणी नरम झाला होता. मला ते संपूर्ण काढून टाकावे लागले आणि एका खऱ्या भागाचा वापर करून त्याची पुनर्बांधणी करावी लागली.फायबरग्लास मॅटआणि पॉलिस्टर रेझिन. संपूर्ण उन्हाळा वाया गेला.
होडीसाठी मला रंग आणि कापडावर सुमारे चाळीस डॉलर खर्च आला. तिच्या पुनर्बांधणीसाठी मूळ साहित्यावर साठ डॉलर खर्च आला. पुनर्बांधणी केलेली होडी बारा वर्षे टिकली. माझं गणित फारसं चांगलं नाही, पण कोणता आकडा जिंकतो हे मलाही कळू शकतं.
लोक ते का शोधत राहतात
रेझिन आणिफायबरग्लास मॅटजेव्हा तुम्ही सागरी साहित्याच्या दुकानाच्या पार्किंगमध्ये पावती घेऊन उभे असता, तेव्हा ते महागडं वाटतं. मला ती भावना समजते. पण खरं लॅमिनेट बाहेरच्या वातावरणात दहा, पंधरा, वीस वर्षे टिकतं. मग पेंटचं काय? नशीबवान असाल आणि ऊन जास्त नसेल, तर कदाचित दोनच हंगाम टिकेल.
मी पहिल्यांदा घर खरेदी करणाऱ्यांना प्रत्येक वेळी एकच गोष्ट सांगतो. एकदा योग्य गोष्टींनी खरेदी करा, किंवा दोनदा चुकीच्या गोष्टींनी. निर्णय तुमचा.
ब्राझीलच्या ग्रामीण भागातील एका माणसाने मला विचारलेस्वस्त फायबरग्लासकोंबड्यांच्या खुराड्याच्या छतासाठीचे पर्याय. त्याला जास्त खर्च न करता लाकडी फ्रेम जलरोधक करायची होती. मी त्याला सांगितले की रंगाची पद्धत तिथे कदाचित दोन पावसाळे टिकेल आणि त्यानंतर अतिनील किरणांमुळे ती खराब होईल. त्याने ३०० जीएसएमचा एक रोल विकत घेतला.फायबरग्लास मॅटआणि त्याऐवजी एक गॅलन ऑर्थोफ्थॅलिक पॉलिस्टर वापरले. आठ वर्षांनंतरही ते छप्पर अजूनही टिकून आहे. त्याने सुरुवातीला थोडे जास्त पैसे खर्च केले. पण नंतर त्याने ते पैसे पुन्हा खर्च केले नाहीत.
फिलर शॉर्टकट
दुसऱ्या आवृत्तीचागरिबांचे फायबरग्लास — चटईचे कापलेले तुकडे बोंडो किंवा पॉलिस्टर फिलरमध्ये मिसळणे. बॉडी शॉप्स लहान ओरखड्यांसाठी हे करतात. हे कमी ताणाच्या पॅचेससाठी उपयुक्त ठरते. हे संरचनात्मक नसते. भार सहन करू शकत नाही.
दक्षिण आफ्रिकेतील एका माणसाने एकदा ट्रकचा तडा गेलेला फेंडर अशाच प्रकारे भरला होता. त्याने तडा घासून मूळ लॅमिनेट दिसेपर्यंत कधीच काढला नाही. फक्त वरून फिलरचा पातळ थर दिला. दोन महिन्यांनंतर तो तडा त्याच्या पॅचच्याही पुढे गेला. तो मला रागाने फोन करून म्हणाला — फिलर फक्त भरतो, तो मजबुती देत नाही. ती काही...फायबरग्लासचा पर्यायत्याला स्पॅकल म्हणतात.
भेगेच्या दोन्ही बाजूंना बारा-एकच्या प्रमाणात टेपर ग्राइंड करणे हा योग्य उपाय ठरला असता. दोन थर लावाफायबरग्लासमॅटसोबतपॉलिस्टर. सँड फेअर. जेलकोट. ती दुरुस्ती खुद्द ट्रकपेक्षा जास्त काळ टिकली असती.
टाइटबॉन्ड आणि फॅब्रिक
काही सुतार लाकडी बोटीच्या सांगाड्यावर कॅनव्हास किंवा पॉलिस्टर कापडासोबत टाइटबॉन्ड III वापरतात. लाकडावर एक कठीण थर तयार होतो. घासण्यामुळे होणाऱ्या झिजेपासून संरक्षण करते. खऱ्या फायबरग्लासप्रमाणे हे जलरोधक नाही — अगदी जवळपासही नाही.
मी २०१० मध्ये अशा प्रकारे बांधलेली एक लाकडी डिंगी पाहिली. मालकाने टाइटबॉन्ड आणि पॉलिस्टर कापड वापरले होते. एका हंगामासाठी होडीचा सांगाडा ठीक दिसत होता. मग एका स्क्रूच्या छिद्रातून ओलावा आत शिरला, तो कापडाच्या आत गेला आणि खालचे लाकूड सडले, तर कापडाचे बाह्य आवरण मात्र एखाद्या कवचाप्रमाणे पोकळ जागेवर टिकून राहिले. खरे फायबरग्लास लाकडाला घट्ट चिकटते. रेझिन लाकडाच्या कणांमध्ये मुरते.फायबरग्लास मॅटते आधारस्तराचा भाग बनते. रंग आणि गोंद फक्त वर राहतात. यात खूप मोठा फरक आहे.
नैसर्गिक धागे पर्याय नाहीत
लोक ताग, भांग, कापूस, बांबू यांबद्दल विचारतातफायबरग्लासचा पर्याययांपैकी काही घरातील सजावटीच्या वस्तूंसाठी उपयोगी पडतात. ते संरचनात्मक नसतात. एका काचेच्या तंतूची ताणशक्ती २,००० ते ३,५०० MPa असते. कापसाची? फार तर ३०० असेल. तागाचीही (हेम्प) स्थिती तशीच आहे. दोन्ही गोष्टी एकाच दर्जाच्या नाहीत.
जगभरात लाखो टन ग्लास फायबरचे उत्पादन होत असल्यामुळे ते स्वस्त आहे. ई-ग्लासफायबरग्लास मॅटमोठ्या प्रमाणावरील उत्पादनाचा फायदा आधीच तुमच्या बाजूने आहे का? पाणी शोषून घेणाऱ्या आणि सडणाऱ्या नैसर्गिक तंतूने तुम्ही त्या किमतीला हरवू शकणार नाही.
भारतातील एका विद्यार्थ्याने कॉलेजच्या प्रोजेक्टसाठी पॉलिस्टरसोबत तागाची चटई वापरून पाहिली. ती चटई जड, कमकुवत बनली आणि स्पंजप्रमाणे पाणी शोषून घेऊ लागली. म्हणून तो परत आला आणि त्याने खरी चटई विकत घेतली.फायबरग्लास मॅटदुसरा पॅनल वजनाने निम्मा आणि तिप्पट मजबूत होता. आमच्यापैकी काहींप्रमाणे तीन वर्षांऐवजी, एकाच प्रोजेक्टमध्ये हा धडा शिकलो.
जेव्हा शॉर्टकट खरोखरच उपयुक्त ठरतो
मी असा आव आणणार नाही की प्रत्येक प्रकल्पाला एरोस्पेस सामग्रीची गरज असते. जर तुम्ही वेशभूषेसाठी एखादा प्रॉप, नाटकाचा सेट किंवा तात्पुरता साचा बनवत असाल, तर बिनधास्तपणे पेंट-अँड-शीट पद्धत वापरा. ती हलकी, जलद आहे आणि तिला वास येत नाही. फक्त त्याला फायबरग्लास म्हणू नका. ते जे आहे, त्याच नावाने त्याला संबोधून घ्या. एक तात्पुरते कवच.
माझा एक क्लायंट दर ऑक्टोबरमध्ये हॉन्टेड हाऊसचे प्रॉप्स बनवतो. ते फोमच्या आकारांवर पेंट करण्याची पद्धत वापरतात. ते तीन आठवडे चालते, मग ते फेकून देतात. वापराचे हे एक अगदी योग्य उदाहरण आहे. दुसरा एक क्लायंट लेटेक्सच्या साच्यांवर पेपरमॅशे वापरून हॅलोवीनचे मास्क बनवतो — त्यात फायबरग्लासचा अजिबात वापर नसतो. त्या कामासाठी हे अगदी योग्य साहित्य आहे. जर त्यांनी ते मास्क बनवण्याचा प्रयत्न केला असता तर...फायबरग्लास मॅटते भाग खूप जड आणि महाग असतील. मतमतांतरांपेक्षा संदर्भ अधिक महत्त्वाचा असतो.
छताचे सीलंट आणि जाळी
छताचे काम करणारे कधीकधी हलक्या फायबरग्लास जाळीवर डांबरी सीलंट लावतात. ते खरे नाही.फायबरग्लास मॅट — ही एक विरळ विणीची जाळी आहे. यातील सीलंट स्ट्रक्चरल रेझिन नाही. तुम्हाला एक जलरोधक पडदा मिळतो, जो सपाट छताच्या पॅचसाठी आणि आरव्हीच्या (RV) सांध्यांसाठी योग्य आहे. भार पेलणारा कोणताही भाग अशा प्रकारे बनवू नका. एकाच बिंदूवरील भाराखाली हा पडदा फाटेल. तो वाकण्याचा ताण सहन करू शकत नाही.
एका ग्राहकाने RV शॉवरच्या सभोवतालची तडा गेलेली जागा रूफ सीलंट आणि जाळीने दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न केला. आठवडाभर ते ठीक दिसत होते. मग कोणीतरी भिंतीवर टेकले. ती दुरुस्तीची पट्टी आतमध्ये खचली — त्याखालचा आधार सडला होता. आम्ही तो भाग कापून काढला, लाकूड बदलले आणि त्यावर दोन थर लावले.फायबरग्लास मॅटपॉलिस्टरसोबत. तो शॉवर आता सहा वर्षांपासून अगदी व्यवस्थित आहे.
खरी किंमत तुमचा वेळ आहे.
हा तो भाग आहे ज्याबद्दल फोरमवर कोणीही बोलत नाही.स्वतः फायबरग्लासतुम्ही अस्सल साहित्य वापरा किंवा बनावट, प्रकल्पासाठी लागणारे श्रम सारखेच असतात. तुम्ही कापड कापता. तुम्ही मिश्रण तयार करता. तुम्ही ते पसरवून ठेवता, वाळण्याची वाट पाहता आणि घासून गुळगुळीत करता. श्रम सारखेच असतात. पण परिणाम मात्र खूपच वाईट असतो.
मी एकदा एका सामान्य छोट्या दुरुस्तीचा खर्च मोजला होता. गरिबांची पद्धत: साहित्यासाठी आठ डॉलर्स, चार तासांची मजुरी. खरे साहित्य: पंधरा डॉलर्स, तेवढेच चार तास. सात डॉलर्सचा फरक. सात डॉलर्समध्ये तुम्हाला दहापट जास्त काळ टिकणारी दुरुस्ती मिळते. ही बचत नाही. हा तर स्वतःच्या वेळेचा जुगार आहे.
मी लोकांना काय सांगतो
जर पैशांची चणचण असेल — आणि मी त्या परिस्थितीतून गेलो आहे, मी तर एका ट्रकच्या मागच्या भागातून फॅक्टरी सेकंड्स (दोषपूर्ण माल) विकत घ्यायला सुरुवात केली होती — तर खऱ्या वस्तू कमी प्रमाणात खरेदी करा.फायबरग्लास मॅटआणि पॉलिस्टर. जिथे गरज आहे तिथे त्याचा वापर करा. जास्त ताण असलेल्या भागांना मजबुती द्या. गरज पडल्यास केवळ देखाव्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या फिलरचा वापर कमी करा, पण फायबरच्या बाबतीत काटकसर करू नका.
३०० जीएसएमचा रोलफायबरग्लास मॅटलहान आकाराची किंमत सुमारे वीस डॉलर्स आहे. कॅटॅलिस्ट असलेल्या एका क्वार्ट पॉलिस्टरसाठी आणखी पंधरा डॉलर्स लागतात. पस्तीस डॉलर्समध्ये तुम्ही खरेखुरे...एफआरपी दुरुस्तीएका छोट्या प्रकल्पावर. हा खर्च बहुतेक लोक शुक्रवारी रात्री पिझ्झावर करतात त्यापेक्षाही कमी आहे.
फायबरग्लास हे आधीच गरिबांचे कार्बन फायबर आहे. त्याला आणखी निकृष्ट बनवण्याची गरज नाही. पुरवठा साखळी परिपक्व आहे. किमती स्थिर आहेत. दरवर्षी लाखो टन उत्पादन होते. जेव्हा खरा फायबरग्लास इतका सहज उपलब्ध आहे, तेव्हा रंग आणि चादरींसाठी पर्याय वापरण्यास काहीच सबब नाही.
जर तुमच्याकडे पैसे नसतील आणि आज रात्री झटपट उपाय हवा असेल, तर तुमच्याकडे जे काही आहे ते वापरा. पण त्याला फायबरग्लास म्हणू नका. आणि ते जास्त काळ टिकेल अशी अपेक्षाही करू नका.
पोस्ट करण्याची वेळ: २६ ऑगस्ट २०२६




